Crvena kolonija

PREDGOVOR

Izašla je knjiga koja na svoj poseban i autentičan način osvetljava po mnogo čemu izuzetno razdoblje izmedu dva rata. To sagledavanje opšte, a posebno jugoslovenske scene, locirano je u jednom relativno malom ali drvenom gradu – u Senti. Svedoci a i akteri te scene su obični ljudi, pretežno omladinci, u jednom višenacionalnom jugoslovenskom mestu. Sam autor knjige je bio dečak iz kolonije. Čitava radnja u knjizi takođe se sastoji od običnih svakodnevnih dogadaja, koji se na svoj način uklapaju u opšta zbivanja i čine potku jednog suštinski bogatog sadržaja i revolucionarnog narastanja.

Sve je u knjizi dato u oblik romana, sa mnoštvom stvarnih imena i istinitih događaja. U centru pažnje je „Crvena kolonija” da bi svojim stvaranjem i bitisanjem dala donekle i sliku cele Sente u kojoj živi, sa kojom se neraskidivo veže i u kojoj se razvija.

Osriovna ideja koja se ničim ne nameće već izraste iz stvarnog života, a revolucionarno je usmerena, jeste bratstvo i jedinstvo Senćana. Tu su kolonisti iz svih krajeva Jugoslavije: Crnogorci, Srbi, Hrvati, Slovenci i drugi, a tu su i starosedeoci Mađari i Srbi, kao osnovna masa stanovništva. U samom početku podvojenost je vidna, da bi stvarne spone među ljudima postepeno nastajale inicirane naprednom omladinom iz Kolonije, osloncem na siromašni deo stanovništva, kakvi su u većini bili kolonisti, radnici i Mađari-bezemljaši, napoličari kako su nazivani.

Najsvetliji momenti u zbližavanju i emancipaciji ljudi u Senti nastaju nekoliko godina uoči novog svetskog krvoprolića, dobrim delom zaslugam već izrasle omladine u koloniji okupljene u knjižnici i čitaonici „Budućnost”.

Knjiga je zabeležila na desetine i desetine divnih mladića i devojaka iz Kolonije i iz Sente uopšte, od kojih će ogromna većina na poziv Komunističke partije Judoslavije poći u oslobodilački rat i revoluciju širom Jugoslavije, a mnogi će od njih časno položiti svoje živote za slobodu. Iako sam i sam svedok i učesnik događaja koje knjiga obrađuje, teško bih mogao između tih časnih imena neka posebno izdvojiti po aktivnosti u udruženju „Budućnost”. Ali ipak, pored mnogih mogao bih naglasiti nekoliko njih, koji su kao crvena nit sve povezivali: „Budućnost” sa Sentom i naprednim radničkim sindikatom, sa komunističkim Žednikom odakle su i zračile ideje za našu organizovanost, sa revolucionarnim mestima u Banatu, sa naprednim studentima Subotice i Beograda, sa okolnim mestima gde su članovi „Budućnosti” davali priredbe. Takvi su bili: Milivoje Krivokapić-Miša, Marija Anđić i Joška Langof.

Kao vrhunac u stvaranju i pozitivnom stremljenju svega što se zbivalo u „Budućnosti” i oko nje jeste zajednička priredba u najvećoj senćanskoj dvorani, kojoj su prisustvovali ljudi svih nacionalnosti, posebno Srbi i Mađari, koji su i inače bili u Senti najbrojniji. Najviše ih jie bilo iz siromašnih slojeva ali bilo ih je dosta i drugih, kao lekara, činovnika, pravnika, profesora, oficira, što je opet bio dokaz velike širine sa koje je „Buducnost” uspela da deluje na senćansku sredinu. To je bio prvi i najveći zajednički skup te vrste u istoriji Sente, gde je prisutne sjedinjavala jedna osnovna i zajednička misao: RAD UJEDINJUJE LJUDE BEZ OBZIRA NA NACIONALNOST!

Danas; nakon više od četrdeset godina života u slobodi, može se reći da su dobar doprinos, još u onom vremenu, dali „Budućnost” i Napredni radnički sindikat, tome što u Senti danas vlada sloga i što su Senćani odbacili na otpad prošlosti nakazu i rugobu čije je ime Nacionalizam a prezime Šovinizam.

Mirko Burić