125 godina atletike u Senti

Predgovor

Atletika predstavlja jednu od najblistavijih epoha razvoja ljudske kulture.

Atletika deluje kao koncept stalne vrednosti telesnog vežbanja, pošto u atletici postalo izvesno da čovek trči i skače ne samo svojim nogama, baca ne samo rukama ili ručnom snagom, već za to treba da ima harmonično udešeno telo, lako rastegljive i lako skupljajuće mišiće, labave zglobove, a pre svega srce, pluća i nesalomljivu snagu volje koja sve pobeđuje. Atletka u doslovnom i prenosnom značenju ima „srca”. Pravi atleta zna da se atletika ne sastoji od pripreme, treninga i takmičenja, već da isti značaj ima i higijeničan život. Efikasnost atletike je zasnovana na trezvenom, prirodnom načinu ži­vota, na razvijanju moralne i duhovne snage, na svojevrsnom „životnom sistemu”.

Atletika čija ideja potiče iz epohe od skoro dve i po hiljade godina do svanuća „modernog sporta”, službeno je udomaćena u Senti 4. juna 1882. godine pod imenom Senćanskog atletskog kluba (Zentai Athleticai Club 1882 – ZAC 1882).

Po osnivanju Senćanski atletski klub je funkcionisao kao sveobuhvatno sportsko udruženje. Skupljajući pod svojim okriljem složnu omladinu kojaje želela baviti se spor­tom, počeo je da upozna zainteresovane sa raznim sportskim granama, da ih forsira, odomaći i pokrene atletiku, veslanje, gimnastiku, mačevanje, streljaštvo, biciklistiku, tenis, fudbal, stoni tenis, vaterpolo, plivanje. Vitalne discipline su se razvile u samostal­ne klubove. Uzajamno dejstvo sportskih grana unutar ZAC oduvek je bilo osetljivo, pošto su tokom godina ista lica su se bavila atletikom, mačevanjem, gimnastikom, streljanjem, eventualno tenisom i fudbalom.

ZAK je prešao promene rukovodstva i statuta, od kojih su najznačajniji datumi: 23. juna 1905., 15. maj 1923. i 14. decembar 1941.

Senćanski sport – zahvaljujući ZAK-u – tokom 1920-ih godina je savladao teškoće i prepreke ranijih vremena, dokazao svoju vrednost, na osnovu čega može se reći daje postao sastavni deo našeg društva. Karakteristično je za ovo doba da su se fizička i du­hovna kultura upotpunili su se međusobno. Sportska društva su neprestano priređiva­la kulturne priredbe, pozorišne komade, čajanke i igranke, te pored toga što su pruži­la umetničko uživanje, pomagala su i materijalno stanje društva, usled čega sportisti su mogli duže vremena da se bave sportom. U ovim godina sport je pokrenuo velike mase u našem gradu, broj pomagača i navijača povećao se na hiljade. Vredno je spome­na da kasniji političke, ekonomske i kulturne vođe grada skoro svi su iz redova samih sportista ili sportskih rukovodilaca.

Početkom 1930-ih godina se menjalo opšte shvatanje sporta, izoštrene su borbe i takmičenja među klubovma. Više nije bilo svejedno kakve rezultate su postigla pojedina udruženja i kako su odnosila prema vladajućim političkim strujanjima i strankama, jer se od toga zavisila zaštita ili antipatija političkog lidera grada, pa i materijalna pomoć.

Za vreme između dva svetska rata karakteristično je osamostaljivanje i razvoj sports­kih grana. Tome je mnogo doprinelo formiranje stručnih međunarodnih saveza po sportskim granama, što je rastavilo isprepletene sportske grane. Sport je sve više pos­tao orijentisan rezultatima, ali je i tada bio prisutan mit starog klubskog života (pozorišne igre, izleti, organizovanje banketa, društvenih večera, itd.) istina već sve bleđim sjajem. Pored ranijih sportskih grana u Senti pojavile su se i sledeće: rvanje, hazena (ru­komet na fudbalskom terenu), stoni tenis, vaterpolo, šah, odbojka, hokej na ledu, i boks.

Senćanski atletski klub se bavio sveobuhvatnom delatnošću do 1944. godine. Od 1945. godine senćanska atletika je delovala kao sekcija SD Jedinstva. Od 1949. godine je atletski klub postao samostalan, njegova delatnost od tada je usmerena isključivo na atletiku. Klub je više puta menjao svoje ime: Pobeda, ZSSDS, AK Senta, a na kraju pono­vo SAK. Prema podacima nađenim u arhivi u proteklom periodu senćanski atletičari imali 10025 nastupa u 38 ženskih i 43 muških takmičarskih disciplinama i osvojili su 1863 šampionskih titula, 868 puta su postali reprezentativci i 331 puta su oborili re­korde na državnim, republičkim i pokrajinskim takmičenjima.

Koga je čudesan svet atletike jednom „zarazio” oni bez izuzetka ostaju članovi po­rodice atletičara. Desilo se to i u Senti bez obzira na to u kojoj fazi atletske delatnosti (priprema, dovođenje u formu, takmičenje) se takmičar „zarazio”, na temperaturama od +45 ili -20 stepeni, pošto je hala za senćanske atletičare uvek bila vetrovita, a i dan danas prokišnjava – krov joj je samo nebo...

Pojam igre i prisutnost lopte izričito fali iz atletike suprotno sa drugim sportskim granama. Zato bavljenje atletikom iziskuje veću izdržljivost, odricanje, pošto jedinog prodvnika predstavlja neumoljivo realna štoperica, traka za merenje, eventualno visi­na letvice. U proteklom periodu su više hiljada takmičara su prihvatala iskušenja i do­kazivanje bez obzira na to da su unapred znali, neće svi postad šampioni, reprezentativci ili rekorderi.

A sada da prelistamo 125-godišnju istoriju senćanske atletike.

Laslo Taboroši

Autor knjige

Laslo Taboroši je rođen 17. maja 1955. go­dine u Senti. Posle završene srednje škole svoje školovanje je produžio u Budimpešti na Fakulte­tu za fizičku kulturu.

Pored sticanja profesorske diplome on je ste­kao obrazovanje trenera raznih sportskih discip­lina (atletika, gimnastika, plivanje, rukomet, ko­šarka, fudbal, odbojka). Nakon dve godine oba­vezne prakse uspešno je položio državni (stručni) ispit na smeru stručnog trenera i stekao diplomu zvanje stručnog trenera za atletiku (trener speci­jalista za atletiku).

Od 1981. godine je zaposlen u Sportskom sa­vezu opštine Sente, gde je obavljao razna zaduže­nja: trener specijalista za atletiku, sportski ruko­vodilac, organizator i sekretar Saveza.

Sportska delatnost mu je bila uvek bliska. Već u detinjstvu (sa 10 godina) je upoznao i isprobao više sportskih grana, a na kraju je izabrao atleti­ku. Četrnaest puta je bio šampion Vojvodine u ba­canju koplja i kugle, tri puta republički šampion, dok je na državnim prvenstvima više puta bio me­đu finalistima. 1986. godine je postigao vojvođan­ski rekord sa kopljem novog tipa, a pored toga vi­še puta bio reprezentativac Vojvodine i Srbije.

Za vreme dosadašnjeg trenerskog rada takmi­čari su mu postigli 222 pojedinačna i 66 timskih titula prvaka u bacačkim disciplinama u pionirs­kim, kadetskim, juniorskim i seniorskim katego­rijama braneći boje Senćanskog atletskog kluba. Od 222 pojedinačnih šampionskih titula 36 su dr­žavne, 38 republičke, 148 pokrajinske. Pored to­ga njegovi učenici 64 puta su bili reprezentativci (državni 36, pokrajinski 28 puta) i 29 puta su oboroli rekorde, (državne 7, republičke 8 i pokrajin­ske 14 puta). Od 66 osvojenih titula timskih prva­ka 13 puta su bili državni, 9 puta republički i 44 puta pokrajinski prvaci.

Već u svojim studentskim godinama posebnu pažnju je posvetio proučavanju sportske istorije. Za vreme njegove sportske karijere, trenerske i druge delatnosti objavio je više publikacija o spor­tu u raznim medijima. Nesebična ljubav prema sportu dala mu je ideju da u istinitom domenu is­traži i prikaže još neotkrivenu senćansku sports­ku istoriju koja je imala slavnu prošlost i sports­kih tradicija.

Dosad objavljene knjiga:

• 50 godina atletike u Senti: 1946–1996 (kao koautor)

• Atletika u Senti: 1996–2001

• 100 godina senćanskog tenisa

• Sportska istorija Sente: 1875–2002

• 100 godina fudbala u Senti: 1905–2005

• 75 godina senćanskog vaterpola: 1930–2005

• 75 godina senćanskog stonog tenisa: 1930–2005

• 50 godina Sportskog saveza opštine Senta: 1956–2006

Kao priznanje za sportske aktivnosti više pu­ta je bio delegat Sportskog saveza Srbije i Vojvo­dine. U Atletskom savezu Vojvodine je ispunio razne funkcije u trenerskim, stručnim i arbitarskim telima. Od 2006. godine je izabran za predsednika sportskog odbora Opštinske skupštine Senta.

Dipl. ing. Ištvan Kalmar

predsednik SAK